Zamek książęcy Wrocław

Na terenie Ostrowa Tumskiego powstał jeden z najstarszych na naszych ziemiach murowanych zamków, którego początki sięgają wieku XII. Jego drewniane założenie powstało jeszcze w X wieku.

Pierwsze romańskie budynki wzniósł Henryk I Brodaty lub według innych badaczy Bolesław Wysoki. Na początku wieku XIV książę Henryk VI przekazał zamek kościołowi i od tej chwili zamek stracił na znaczeniu. Ośrodek władzy został przeniesiony do drugiego zamku wrocławskiego. Podczas badań archeologicznych odkryto fragmenty kościoła św. Marcina , które były jedyną zachowaną pozostałością po zamku na Ostrowie Tumskim, pochodzą one z wielu XIII.

Pierwszy gród Piastów założony na Ostrowie Tumskim powstał w X stuleciu. Zbudowany z drewna i otoczony wałem. Konstrukcja nie posiadała na początku elementów murowanych. Pierwszym budynkiem murowanym była kaplica św. Marcina, która powstała na początku XI wieku z inicjatywy opactwa Benedyktów na Ołbinie.

W 1163 r. gród najechał i zdobył powracający z wygnania książę Bolesław Wysoki, najstarszy syn Bolesława Krzywoustego. Bolesław Wysoki wybrał on Ostrów Tumski na swoją siedzibę i w roku 1166 przystąpił do budowy swej rezydencji. Powstał nowy dom biskupi, pałac książęcy , ośmioboczna kaplica z absydami oraz osiemnastoboczna kaplica, zwana dworską kaplicą romańską. Wszystkie budynki zostały wzniesione z cegły w charakterze romańskim.

W roku 1241 Wrocław najechali Mongołowie, spalili miasto lewobrzeżne lecz nie udało im się zdobyć zamku na Ostrowie Tumskim.

Dzięki swojej działalności gospodarczej Książę Bolesław Wysoki pozostawił swojemu synkowi Henrykowi I Brodatemu zamożną dzielnicę, a poprzez sprowadzenie cystersów zapoczątkował architekturę ceglaną na Śląsku. Budowa zamku książęcego przypada na lata 1163- 1201 podczas panowania Bolesława Wysokiego oraz Henryka I Brodatego i II Pobożnego.
Po śmierci Henryka Pobożnego władzę przejął jego syn Bolesław Rogatka, lecz on po sześciu latach zrezygnował z wrocławskiej części księstwa. Rządy objął w roku 1248 jego brat Henryk III Biały. Dokonał on wielu zmian i ulepszeń. Jego najważniejszym dziełem było zastąpienie wałów ziemnych ceglanymi murami obronnymi. Całkowitej przebudowy zamku w duchu architektury gotyckiej dokonał Henryk IV Probus, wznosząc nowy zamek i dwie kaplice.

Henryk IV podczas swojego panowania prawie przez czternaście lat żył w konflikcie z biskupem Tomaszem II, który w 1284 roku rzucił klątwę na księcia i jego księstwo. 2W okresie rozbudowy zamku, powstała myśl budowy własnej kaplicy grobowej, jako miejsca spoczynku, uniezależnionego od władzy biskupa. Nie nadawały się do tego obie kaplice romańskie, a także kaplica dworska. Książe rozpoczął budowę kaplicy, którą zamierzał związać z nowa fundacją klasztorną.

Ostatnie trzy lata panowania Henryka IV było ważnym okresem w przemianach przestrzennych zamku. Oprócz rozpoczętej budowy kaplicy grobowej , książę ufundował kolegiatę chcąc zapewne mieć na zamku własną instytucję kościelną, jaką była jej kapituła. W programie założeniowym świątyni wykazał dążenie do uświetnienia swej pozycji królewskiej oraz przypomnienia o boskim pochodzeniu tej władzy. Wskazywałoby na to wezwanie św. Krzyża, które zostało nadane kolegiacie.

Fundacja kolegiaty i związane z nią wezwanie św. Krzyża wskazują na zamierzoną, lub wynikającą z późniejszego biegu wydarzeń , likwidację dwóch kaplic zamkowych.

Od tej pory Ostrów Tumski stał się wyłącznie ośrodkiem władzy biskupiej. Niepotrzebny nikomu zamek zburzono na przełomie XV i XVI wieku. W obecnym ukształtowaniu Ostrowa Tumskiego zamek znajdował się po obu stronach obecnej ulicy św. Marcina, na zachód od kościoła św. Krzyża, a jedyną zachowana pamiątką jest częściowo zrekonstruowana kaplica związana z tym opactwem.

Literatura:
Edmund Małachowicz, Wrocławski zamek książęcy i kolegiata św. Krzyża na Ostrowie, Wrocław 1994, s. 11.
Edmund Małachowicz, Wrocławski zamek książęcy i kolegiata św. Krzyża na Ostrowie, Wrocław 1994, s. 12- 16.

Oceń i napisz recenzję

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Świętego Marcina 12
Wrocław 48-300 Województwo dolnośląskie PL
Jak dojechać