Katedra św. Jana Chrzciciela Wrocław

Katedrę św. Jana Chrzciciela wzniesiono w miejscu, gdzie stała kamienna świątynia, wybudowana jeszcze przed ustanowieniem we Wrocławiu biskupstwa. Była kilkakrotnie niszczona przez pożary oraz wojny. W roku 1522 wichura strąciła ze szczytu katedry kamienny krzyż. W czasie wojny trzydziestoletniej wojska okupacyjne zniszczyły kościół, potem burza, którą porównywano do trzęsienia ziemi. W okresie trwania II wojny światowej katedra została zniszczona w 75 procentach, pozbawiona dachu i hełmów, wypalona wewnątrz, była jednym z najbardziej zrujnowanych zabytków Wrocławia.

Katedra wrocławska jest wspaniałym zabytkiem architektury gotyckiej. Można ją zwiedzać codziennie w czasie, gdy nie są odprawiane nabożeństwa. Powstanie katedry związane jest z utworzeniem w 1000 r. biskupstwa wrocławskiego , zgodnie z porozumieniem zawartym przez księcia Bolesława Chrobrego z Ottonem III Rudym. Pierwsza świątynia, która tam powstała była murowaną romańską bazyliką, podobną do innych, które istniały w grodach książęcych. Otrzymała ona wezwanie św. Jana Chrzciciela. Świątynia prawdopodobnie uległa zniszczeniu w okresie najazdu czeskiego księcia Brzetysława w latach 1037- 1038. Kolejna świątynia została wzniesiona przez biskupa Hieronima, za panowania Kazimierza Odnowiciela. Trzecia katedra została zbudowana w latach 1158-1169, jej rozbudowę prowadził biskup Żyrosław .

Dzięki wykopaliskom , które prowadzono w latach 1950 ? 1951 udało się zrekonstruować pierwotny wygląd katedry. Była to bazylika trójnawowa z transeptem, oraz prezbiterium zamkniętym półkolistą absydą, posiadała dwie wieże zachodnie. W roku 1241 po najeździe Mongołów rozpoczęto budowę nowej, gotyckiej katedry. Było to przedsięwzięcie angażujące na długie lata setki ludzi, znakomitych artystów oraz rzemieślników. W latach 1244-1271 powstało prezbiterium oraz dwie wysokie wieże wschodnie. Katedra św. Jana Chrzciciela była pierwszą w pełni gotycką, ceglaną budowlą w Polsce. Początek budowy katedry oraz obu wież zachodnich przypada na wiek XIII. Dalsza rozbudowa, w tym dodanie kaplic i dwu naw bocznych, przypada na okres urzędowania biskupa Nankera Okszy, który przybył z Krakowa. Następnie jego dzieło kontynuował biskup Przecław z Pogorzeli. Zakończył on budowę korpusu nawy głównej, tworząc zakrystię oraz kaplicę Mariacką. W XIV-XVI w. dobudowane zostały kolejne kaplice. Budowa Wieży północno- zachodniej zakończona została w 1416 r. Natomiast wieża południowo- zachodnia nabrała ostatecznego kształtu dopiero w 1590 roku. W okresie kontrreformacji wnętrza katedry miały charakter barokowy. Powstały wtedy wspaniałe kaplice: Najświętszego Sakramentu, kaplica św. Elżbiety oraz kaplica Bożego Ciała. Nieco później powstała kaplica Zmarłych. Podczas ostrzałów artyleryjskich Ostrowa Tumskiego, w katedrze wybuchł pożar, który strawił hełmy obydwu wież zachodnich , dach nawy głównej oraz zakrystii. Odbudowa całej katedry trwała latami.

Dopiero w latach 1873-1875 została przeprowadzona renowacja, której celem było przywrócenie gotyckiej formy.
Katedra św. Jana Chrzciciela jest budowlą ceglaną, trójnawową w układzie bazylikowym. Nawa główna wraz z prezbiterium ma 68 m długości, a jej szerokość wynosi 8m, wysokość sięga 22, 7 m. Wieże główne nakryte miedzianymi hełmami iglicowymi, mają wysokość 91 m i są najwyższe w mieście.

W wielkim ołtarzu wzrok zatrzymuje późnogotycki tryptyk Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny z roku 1522. Powyżej znajduje się figura Madonny, a po bokach znajdują się rzeźby świętych : Jadwigi, Krzysztofa oraz Jana Chrzciciela. W prawym skrzydle ołtarza widać scenę męki Chrystusa, natomiast w lewym sceny Biczowania i Koronowania cierniem.
Na marmurowej balustradzie która oddziela nawę od prezbiterium znajdują się dwie z czterech istniejących drewnianych, pozłacanych rzeźb Ojców Kościoła: św. Grzegorza Wielkiego oraz św. Hieronima. Rzeźby zostały wykonane w roku 1727 przez Jana Jerzego Urbańskiego.

Wielki witraż, który znajduje się w oknie wschodnim, został zaprojektowany przez T. Wojciechowskiego. Witraż przedstawia patronów katedry św. Jana Chrzciciela, św. Wincentego oraz patrona domu Piastów św. Bartłomieja.
Przeciwstawieniem prezbiterium jest korpus nawowy. Przęsło wschodnie imituje transept.

Katedra św. Jana Chrzciciela posiada cztery dzwony. Na chórze mieszczą się 151- głosowe organy, ich część umieszczona jest nad otworem sklepienia nad prezbiterium.

W katedrze można też znaleźć liczne nagrobki biskupów oraz innych dostojników kapituły wrocławskiej. Przed katedrą ustawiona jest statua Madonny z Dzieciątkiem, pochodzi ona z 1694 r. i wykazuje wpływ baroku włoskiego.
Jan Paweł II dwukrotnie przebywał w katedrze 21 czerwca 1983 roku oraz 31 czerwca 1997 roku, kiedy to ukoronował obraz Madonny Wrocławskiej, nadając jej tytuł Matki Adorującej.

Katedra św. Jana Chrzciciela przez wieki obrastała coraz wspanialszymi kaplicami, które łagodziły gotycką surowość katedralnych naw, dziś jest ich już dwadzieścia.

Najwspanialsze z nich to gotycka kaplica Mariacka, oraz dwie barokowe św. Elżbiety i Bożego Ciała, zwana też Elektorską. Znajdują się one za ołtarzem głównym katedry. Budowali je oraz projektowali najwięksi architekci, którzy byli zapraszani do Wrocławia z całej Europy. Autorami rzeźb oraz fresków byli mistrzowie z Wiednia i Pragi, Włoch oraz Holandii.

Literatura:
Tadeusz Szwed, Maciej Szwed, Mariusz Urbanek, Ostrów Tumski, Wrocław 2004, s. 57, 77
Jozafat Gohly, Polskie Sanktuaria, Kościoły, Miejsca Pielgrzymkowe, Wrocław 2004, s. 279-280.
Janusz Czerwiński, Wrocław. Przewodnik Turystyczny, Wrocław 2004, s.150-152
Tadeusz Szwed, Maciej Szwed, Mariusz Urbanek, Ostrów Tumski, Wrocław 2004, s. 53.

Oceń i napisz recenzję

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

plac Katedralny 18
Wrocław 48-300 Województwo dolnośląskie PL
Jak dojechać